Kiedy przesłuchanie nie jest już straszne. Wojtek, Mania i odwaga w trudnych chwilach
„Wojtek, Mania i przesłuchanie” to bajka terapeutyczna stworzona z myślą o dzieciach, które przygotowują się do udziału w przesłuchaniu. Wkrótce trafi m.in. do wszystkich sądów rejonowych i okręgowych. 21 listopada w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się seminarium, w którym udział wzięli autorzy i autorki publikacji oraz sędziowie, biegli sądowi, prokuratorzy i pełnomocnicy procesowi zaangażowani w czynności procesowe z udziałem małoletnich.
„Kiedy tydzień temu dowiedziałem się, że będę przesłuchiwany, nie mogłem o niczym innym myśleć. A im dłużej czekałem na ten dzień i o nim myślałem, tym więcej różnych strachów zbierało się w mojej głowie. Zjawiały się, potem niby gdzieś się chowały, ale okazało się, że cały czas mi towarzyszyły.
— Jakich strachów? — zapytała Mania.
Wojtkowi zwykle trudno przyznać się do tego, że się czegoś boi, ale Mani zawsze może powiedzieć o wszystkich swoich lękach. Ona rozumie, że każdy, nawet najbardziej odważny człowiek, czasem się czegoś boi i że jest to zupełnie normalna sprawa”.
Bajka opowiada historię Wojtka, który pokonuje lęki związane z przesłuchaniem. Kiedy Wojtek pierwszy raz słyszy słowo „przesłuchanie”, w jego głowie natychmiast pojawia się mnóstwo strachów. Co zrobić, aby zniknęły bez śladu?
Spotkanie miało na celu zapoznanie uczestników z publikacją, która wkrótce trafi do sądów, prokuratur i organizacji świadczących pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem. Będzie służyć jako wsparcie dzieci pokrzywdzonych przestępstwem lub będących ich świadkami i ich opiekunów. Bajka pomaga ukoić napięcie, dodaje odwagi i wspiera rozwój umiejętności potrzebnych najmłodszym do poradzenia sobie w tak wymagającej sytuacji. Zawiera także poradnik prawny dla opiekunów dzieci biorących udział w przesłuchaniach, wzbogacony o infografiki, które w przystępny sposób objaśniają najważniejsze zagadnienia.
Seminarium stanowiło przestrzeń do omówienia najważniejszych zagadnień dotyczących przesłuchania osoby małoletniej w sądzie. Podczas spotkania przedstawiona została analiza Ministerstwa Sprawiedliwości na temat stanu przyjaznych pokoi przesłuchań w świetle aktualnych regulacji prawnych, a uczestnicy wydarzenia mogli zapoznać się z projektem „Wirtualnego Pokoju Przesłuchań”.
Eksperci i praktycy o standardach przesłuchania dziecka
W wydarzeniu udział wzięli eksperci i praktycy, którzy podzielili się swoją wiedzą oraz doświadczeniem m.in.: Sławomir Pałka – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości; Dorota Łopalewska – Dyrektor w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości; Aleksandra Chudaś – Pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. Edukacji Konstytucyjnej, Zastępca Dyrektora w Biurze Ministra; Prof. dr hab. SSN Paweł Wiliński z UAM w Poznaniu; dr hab. Lucyna Talejko-Kwiatkowska – prof. UAP w Poznaniu; Joanna Grygiel-Zasada z INP PAN; Małgorzata Wojciechowska – biegła psycholog w Instytucie Ekspertyz Sądowych im. Prof. dr Jana Sehna w Krakowie; Mateusz Korzeniowski – Zastępca Dyrektora w Departamencie Spraw Rodzinnych i Nieletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości; dr Katarzyna Osiak-Krynicka; dr Jakub Kosowski; dr Agnieszka Tomasik z Wydziału Edukacji Prawnej; Małgorzata Duszyńska – prokuratorka, Prokuratura Rejonowa w Lublinie; Natalia Klima-Piotrowska – adwokatka, Naczelna Rada Adwokacka; Katarzyna Piotrowska – sędzia Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, prezes Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce; Justyna Żukowska-Gołębiewska – psycholożka i psychotraumatolożka, mediatorka w sprawach rodzinnych, biegła sądowa.
O publikacji
Projekt jest wynikiem pracy zespołu prawników, pedagogów i grafików prowadzonej pod nadzorem prof. Pawła Wilińskiego z Uniwersytetu im. A. Mickiewicza oraz prof. Lucyny Talejko-Kwiatkowskiej z Uniwersytetu Artystycznego im. M. Abakanowicz w Poznaniu. Inicjatorką projektu jest Joanna Grygiel-Zasada.
Publikację ilustrowaną przez Paulinę Krynicką można pobrać bezpłatnie.
Link do książki: https://www.gov.pl/attachment/749c7ccc-e652-4305-a702-82b3ae084351
Obowiązki przesłuchiwanego dziecka
Dziecko, które doświadczyło krzywdy lub było świadkiem przestępstwa, jest dla organów ważnym źródłem informacji o tym, co się stało. W związku z tym ma pewne obowiązki, które pomagają organom wyjaśnić sprawę i ukarać sprawcę. Policjanci, prokuratorzy i sędziowie zadbają o to, aby udział dziecka w procesie był dla niego jak najmniej uciążliwy – bez zbędnej presji i stresu.
Dziecko odgrywa istotną rolę w sprawie, dlatego ma równie ważne obowiązki, do których należy:
– obowiązek stawiennictwa na wezwanie organu (art. 177 § 1 k.p.k.),
– obowiązek składania zeznań (art. 177 § 1 k.p.k.),
– obowiązek zeznawania prawdy,
– obowiązek poddania się oględzinom i badaniom (art. 192 § 1 i 2 k.p.k.).
Prawa przesłuchiwanego dziecka
Dziecko, które zeznaje jako pokrzywdzony, ma określone prawa. Są one przyznane po to, aby chronić jego interesy. Organy powinny jasno poinformować, jakie prawa można realizować w imieniu dziecka. Dziecko również powinno otrzymać te informacje – w sposób zrozumiały i dostosowany do jego wieku oraz poziomu rozwoju.
Najważniejsze prawa dziecka to:
– prawo odmowy składania zeznań (art. 182 k.p.k.),
– prawo odmowy udzielenia odpowiedzi na poszczególne pytania (art. 183 § 1 k.p.k.)
– prawo do zwolnienia od złożenia zeznań lub odpowiedzi na pytanie (art. 185 k.p.k.),
– prawo do bycia przesłuchanym w miejscu pobytu (art. 177 § 2 k.p.k.),
– prawo do zwrotu kosztów podróży (art. 618a–618d k.p.k.).
Źródło: PAP / M. Spraw.
Foto: Cezary Strawianko / MS
